Crisis in de wereld slechts voorbijgaand?

Crisis in de wereld
De problemen met de Amerikaanse hypotheek- en kredietmarkt die op dit moment spelen zouden een crisis kunnen veroorzaken die te vergelijken is met de ellendige crisistijd van de dertiger jaren van de vorige eeuw in Europa. Vanzelfsprekend zijn deze markten en de beurskoersen van beide werelden nauw met elkaar verbonden.

 
Directe oorzaak
De beurskoersen in Europa zijn aan het dalen door de problemen met Amerikaanse hypotheek- en kredietmarkt. De crisis is ontstaan doordat minder kredietwaardige huishoudens in de Verenigde Staten hun hypotheken niet meer konden aflossen. Deze leningen zijn vaak weer doorverkocht aan internationale banken.
Aanleiding voor de problemen op de hypotheekmarkt zijn de slechte resultaten van de grootste verstrekker van hypotheken van Amerika, Countrywide Financial. Voor het derde achtereenvolgende kwartaal zag het bedrijf zijn winst dalen. De zorg bestaat nu dat de moeilijkheden zich als een olievlek zullen verspreiden.

 
Andere voorbeelden in Amerika
De Amerikaanse zakenbank Bear Stearns heeft zijn topbestuurder Warren Spector de laan uitgestuurd. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor de miljardenverliezen die de bank leed door de problemen op de Amerikaanse hypotheekmarkt. Bear Stearns is de op vier na grootste zakenbank op Wall Street.
Een van de grootste verliezers binnen de hoofdindex was DuPont, een Amerikaans chemieconcern. DuPont publiceerde cijfers over het tweede kwartaal die onder de gemiddelde analistenverwachting lagen. Het bedrijf lijdt onder de zwakke bouw- en automarkt in de VS. Ook American Express moest fors terrein inleveren na zwakke resultaten.
AT&T, de grootste telefoonmaatschappij van de Verenigde Staten, boekte dan weer een winststijging van 61 procent. Analisten keken bij de cijfers van AT&T ook naar het aantal verkochte iPhone-toestellen van Apple in het laatste weekend van het tweede kwartaal. De verkoop was lager dan waarop gerekend werd. Zeventig Amerikaanse hypotheekbedrijven zijn sinds vorig jaar failliet gegaan of op zoek naar een koper.

 
Situatie in Europa
Het eerste Europese slachtoffer van de crisis op de Amerikaanse hypotheekmarkt is gevallen. De Duitse bank IKB heeft laten weten in financiële nood te verkeren. Ook Commerzbank, de tweede bank van Duitsland, waarschuwde voor verliezen op leningen. In Nederland verloor de Amsterdamse AEX-index 2,5 procent.
De Amerikaanse beurs reageerde op zijn beurt weer op het uitbreiden van de financiële crisis in Europa. Zo meldden onder meer de Franse bank BNP Paribas en de Nederlandse bank NIB Capital problemen met hun Amerikaanse hypotheekbeleggingen.
De Europese Centrale Bank (ECB) reageerde op de crisis met een onverwachte ‘noodingreep’ door 95 miljard euro aan extra kredieten open te stellen voor banken. Daar maakten meteen 49 banken gebruik van. Het was de eerste keer sinds de aanslagen van 11 september 2001 dat de ECB zo ingreep. De Amerikaanse centrale bank verruimde de geldmarkt met 24 miljard dollar (17 miljard euro).

 
Crisis die mede aanleiding was van oorlog
De vergelijking met de crisis uit de vorige eeuw gaat niet zonder meer op. Aan de andere kant is er op dit moment namelijk een opwaartse beweging van de Europese en zeker Nederlandse economie gaande. Dit staat in tegenstelling tot wat er in de dertiger jaren gebeurde. De jaren dertig van de twintigste eeuw waren een periode van economische crisis. In 1929 vond een grote koersval plaats van de effectenbeurs op Wall Street. Dit leidde tot een economische ineenstorting en grote werkloosheid. In Duitsland vormde dat, samen met de herstelbetalingen na de Eerste Wereldoorlog, een ideale voedingsbodem voor de nationaal-socialistische beweging van Adolf Hitler. Deze situatie werd de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog.
In Italië was vanaf 1924 al een dergelijke situatie aan de gang. Daar tierde het fascisme van Benito Mussolini welig. In Oostenrijk vormde de rooms-katholieke kanselier Engelbert Dollfuss in 1933 een dictatuur. In 1938 ging zijn land op in het Groot-Duitse Rijk (de Anschluss). In Spanje greep in 1936 generaal Francisco Franco tevergeefs naar de macht. Er brak een drie jaar durende burgeroorlog uit, die eindigde met een ballingschap van de republikeinse regering. In Nederland beleefde de NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) haar hoogtepunt in het jaar 1935. Daarna daalde het aantal leden tot het begin van de oorlog, ook omdat de economie weer aantrok.

 
Slechts voorbijgaand?
De instabiele situatie van Amerika, gekoppeld aan de dreigende machtstoename van het Rusland van Poetin in samenwerking met het Iran van Achmadinejad en het terrorisme van Fatach, Hamas en Hezbolla maken het niet gemakkelijk om deze financiële crisis af te doen als: slechts voorbijgaand.