Poeriem, de eeuwige strijd

Een vrouw bepaalde het lot van Israël, geleid door de hand van haSjem. De koningin van Perzië, Wasjti, weigerde om in te gaan op het verzoek van haar man, koning Achasjverosj (Xerxes), om publiekelijk haar schoonheid te tonen. Zij werd uit haar macht ontheven en verloor haar positie als echtgenote van de koning. Achasjverosj zocht naarstig naar een waardige opvolgster en ontbood vele vrouwelijke schoonheden aan het hof. Deze werden twaalf maanden lang met schoonheidsmiddelen bewerkt en de mooiste jonge vrouw zou de nieuwe koningin worden.

Hadassa wordt Ester
Op het moment dat deze geschiedenis speelt is Israël in ballingschap, daarin weggevoerd door de koning van Babel, Nebukadnessar. Babylon is veroverd door de Perzen. Mordechai hoort bij de gedeporteerden. Hij had zich over een Joods meisje, Hadassa ontfermd, waarvan de ouders waren overleden. Deze Mordechai was een man die zich aktief bezighield met de gang van zaken in Perzië. Hij was politiek geëngageerd, hij was op de hoogte van een aanslag op de koning, hij hield contact met de vrouw van de koning, Ester (Perzisch voor ster, haar Hebreeuwse naam was Hadassa: mirte) en hij boog niet voor Haman. Misschien dat dit weigeren om voor Haman te buigen het meest aanleiding is geweest voor de haat van Haman tegen Israël. Het komt tenslotte veel vaker voor dat de trots van mensen hen onredelijk kwaad maakt op anderen, die soms geen ander kwaad hebben gedaan dan G’ds regels te volgen.

Amalek, de eeuwige vijand van Israël
In de maand Tewet (december-januari) werd Ester uitgenodigd om bij de koning te komen. Hij koos haar tot vrouw. De eerste minister van de regering was Haman. Hij had een ingeboren haat tegen Joodse mensen. Hij zocht een gelegenheid om een complot te beramen om alle Joden in Perzië te vermoorden. Haman is een afstammeling van Amalek, machtig instrument in de handen van hasatan in de eeuwenlange poging om Israël uit te roeien.

Israël wordt gered 
Dit duivelse plan werd onmogelijk gemaakt door Mordechai’s wijsheid ten gunste van zijn volk, de moed van Ester en het vasten en gebed van het Joodse volk. Israël werd gered van een totale vernietiging en Haman werd met zijn tien zonen opgehangen aan het vloekhout, waar Haman ooit had gedacht om Mordechai aan op te hangen. De wet die was uitgevaardigd om de Joden te vernietigen, kon – een wet van Meden en Perzen! – niet worden gewijzigd. Maar de leider was onschadelijk gemaakt. En wat bovendien plaatsvond was, dat een nieuwe wet van koning Xerxes de Joden in staat stelde zich te verdedigen. Dat verklaart de grote aantallen doden die er onder de Perzen vallen. Dat was geen wraakactie van de Joden, die hun kans schoon zagen, maar een loutere verdediging tegen een moordlustig volk. Mordechai heeft toen de Joden opgedragen om de 14e en 15e Adar als gedenkdagen te blijven vieren.

Poeriem, maskers op
Poeriem is een carnavalachtig feest, waar men volgens de Talmoed zoveel alcohol mag drinken, dat je het verschil niet meer weet (“Ad delo jada”) tussen de uitspraak “Vervloekt zij Haman” en “Gezegend zij Mordechai”. Op de 13de Adar wordt er altijd gevast, genoemd het Vasten van Ester. Op de vooravond van de 14de Adar, of op dag van de 14de zelf wordt de Megillat Ester, de Esterrol, voorgelezen. Telkens wanneer de naam van Haman wordt genoemd, roept iedereen Boe, fluit hard, of ratelt, om zo onze afkeer van deze aartsmoordenaar te tonen. Het is gewoonte om op Poeriem met een masker op te lopen. Dat klinkt carnavalesk. De reden is echter bijzonder. Het hele boek Ester kent geen vers waar de naam van G’d wordt genoemd. Hij is er als het ware in verborgen. De Eeuwige verbergt zich, omdat Hij opnieuw gevonden wil worden.

De Eeuwige verborgen maar aanwezig
In Deuteronomium 31:18 staat: “w’anochi haster astier panai: Ik zal Mijn gezicht verbergen. De klank “haster” (verbergen) lijkt erg op de naam van onze Joodse koningin, Ester. Dat wordt gezien als een bevestiging om onszelf te verbergen, ons te verkleden en onze gezichten min of meer onherkenbaar te maken. Vijf punten waarin dit verbergen terugkomt: 1. In het Boek Ester wordt de Eeuwige niet genoemd. Hij houdt zich verborgen.  2. Vasjti moet haar schoonheid laten zien, maar weigert en houdt dat verborgen.  3. Ester houdt verborgen dat ze Joods is.  4. Ester heet eigenlijk Hadassa, maar houdt haar naam verborgen.  5. Het is een tijd lang verborgen gebleven dat Mordechai het leven van de koning heeft gered.  Het Boek Ester laat zien dat ook in de verborgenheid van G’ds aanwezigheid Zijn bescherming en troost werkzaam zijn. En dat in de verborgenheid van Israël, daar ver weg in Perzië, haar uitverkiezing nog steeds geldig was. En geldig blijft.

Lion Erwteman