43 De Eeuwige zei tegen Mozes en Aäron: Dit is de verordening voor het vieren van Pesach: geen enkele vreemdeling mag ervan eten. 44 Maar elke dienaar die jij van iemand met geld gekocht hebt, mag ervan eten, zodra je hem besneden hebt. 45 Geen vreemdeling en dagloner mag ervan eten. 46 In één huis moet het gegeten worden. Je mag van het vlees niets uit het huis naar buiten brengen, en je mag er geen been van breken.
Haftara : Jeremia 46:25-28 uit Jeremia 46:13-28
25 De Eeuwige van de legermachten, de God van Israël, zegt: Zie, Ik ga Amon, de god van No, de farao, Egypte, zijn goden, en zijn koningen straffen. Ik straf de farao en wie op hem vertrouwen. 26 Ik zal hen geven in de hand van hen die hen naar het leven staan, zowel in de hand van Nebukadrezar, de koning van Babel, als in de hand van zijn dienaren. Maar daarna zal zij bewoond worden als in de dagen van weleer, spreekt de Eeuwige. 27 Jij moet niet bevreesd zijn, Mijn dienaar Jakob, wees niet ontsteld, Israël! Want Ik ga jou verlossen uit verre landen, jouw nageslacht uit het land van hun gevangenschap. Jakob zal terugkeren, rust hebben en zonder zorgen zijn, en niemand zal hem schrik aanjagen. 28 Jij moet niet bevreesd zijn, Mijn dienaar Jakob, zegt de Eeuwige, want Ik ben bij jou. Ik ga namelijk een vernietigend einde maken aan alle heidenvolken waarheen Ik jou verdreven heb. Aan jou zal Ik natuurlijk geen vernietigend einde maken. Ik zal rechtvaardige uitspraken doen, met mate, en jou niet automatisch niet voor onschuldig houden.
Beriet Chadasja : Efeziërs 2:8-13
8 Het is vanuit genade, dat een mens wordt verlost, op grond van persoonlijk geloof. De verlossing komt niet door eigen inspanning; het is G’ds geschenk. 9 Niet door menselijk handelen. Dan kan niemand zich daarop beroepen. 10 We zijn namelijk Zijn bouwsel, door de Eeuwige samen met de Messias Yeshua geschapen. En we behoren goede werken te doen, die de Eeuwige van tevoren [via Mozes] heeft opgedragen, met als doel dat wij ons daaraan zouden houden. Joden en gelovigen uit de volken zijn één samen met de Messias. 11 Jullie waren in je vroegere leven heidenen in je lichaam, reden waarom jullie de Voorhuiddragers werden genoemd door ons die de Besnedenen worden genoemd vanwege de besnijdenis aan het lichaam, die met de hand gebeurt. 12 Besef daarom, dat jullie in die vroegere tijd zonder Messias waren. Jullie hadden daardoor niets met het burgerschap van Israël. Jullie stonden buiten de verbonden van de belofte. Daardoor hadden jullie geen hoop en jullie waren zonder G’d in de wereld. 13 Maar nu hebben jullie dat verzuim hersteld in relatie met Messias Yeshua. Jullie leefden vroeger op afstand, maar nu hebben jullie gebruik kunnen maken van “het bloed van de Messias” en zijn jullie dichtbij gekomen.
Lion Erwteman over Bo
Bij de bevrijding van Israël uit Egypte is een van de doelen de goden van de onderdrukker en pleger van volkenmoord, het toenmalige Egypte, te laten afgaan. Daarbij moet Egypte tot doelwit van spot worden, zie 10:2. Ook hier geldt dat de agenda dubbel is: niet alleen bevrijding, maar ook afrekenen met andere goden. Een interessante woordspeling in het Hebreeuws vinden we in 10:10. Mosjee is op audiëntie bij de koning, de farao. Hij laat hem weten dat hij met alle mensen, ook de kinderen en ouden van dagen, een feest wil vieren dat drie dagen zal duren.
Mosjee had het over Wekenfeest, waarop hij van de Eeuwige de Tora zou ontvangen. Het antwoord van de koning is dat hij mag gaan. Maar hij moet beseffen dat “Ra tegenover jullie staat”. Ra is de naam van de Egyptische god van de zon, waar een van de dagen van onze week naar is vernoemd door de Romeinse keizer die deze erenaam had gereserveerd voor de door hem uitgeroepen nieuwe “dag des Heren”. Maar “ra” betekent in het Hebreeuws: het slechte. Vandaar dat er in de Nederlandse bijbelvertalingen staat in dat vers: “… want onheil bedreigt jullie” .
Datzelfde woord gebruikt Mosjee later, wanneer hij zegt in een smeekgebed om de Eeuwige gunstig te laten reageren op de keuzes van Israël: “Waarom zouden de Egyptenaren zeggen: Onder de invloed van Ra heeft Hij hen uitgeleid om hen te doden in de bergen en hen van de aardbodem te vernietigen? Laat Uw brandende toorn varen en geef troost vanwege het slechte tegen Uw volk” (32:12, letterlijk vertaald; het werkwoord “bedreigt”, zoals in de NBG vertaling, staat niet in de grondtekst). De koning geeft toe, maar houdt zich niet aan zijn belofte, vanwege de verharding die de Eeuwige hem biedt, zie 10:27.
Verharding is een bijzondere term. Wat gebeurt er wanneer iemands hart verhard wordt? Het hier gebruikte Hebreeuwse werkwoord wajchazek komt van het woord chazàk, dat onder meer betekent: zich meester maken van. De Eeuwige zorgde ervoor, dat de koning zich meester maakte van de situatie. Dit is de ultieme vorm van het laten uitoefenen van de door ons allen zo gewaardeerde vrije wil. Het was echter de ultieme toepassing van hun vrije wil die ook Adam en Eva in moeilijkheden had gebracht. Wanneer een mens zelf letterlijk meester wordt van een situatie, doet de Eeuwige een aantal belangrijke stappen terug.
Dat kwam de koning duur te staan. En zonder excuus. Paulus laat weten dat iedereen G’ds eeuwige kracht en goddelijkheid kan zien, zie Romeinen 1:18-20. Vrije wil komt een mens pas optimaal ten goede, wanneer hij of zij de Eeuwige de Meester laat zijn van een keuze binnen een situatie. Bij het uitkiezen van behang zal dat minder dringend zijn, dan bij sommige andere situaties. Daarin dienen we ons geestelijk vermogen te gebruiken om onderscheid te maken.
Sjabbat sjalom, Lion S. Erwteman, rosj kehilla van Beth Yeshua Amsterdam
