Onderwerpen:
Onderwerpen:
Selectie en uitleg uit de lezingen voor Kie tetsee
Tora Deuteronomium 21:10-14 uit 21:10-25:19
10 Wanneer jullie de strijd aangaan tegen jullie vijanden en de Eeuwige jullie G’d bezorgt hen in jullie handen, zodat jullie hen als gevangenen wegvoeren 11 en wanneer jullie dan onder de gevangenen een vrouw zien, die mooi is van gestalte, en jullie worden verliefd op haar en nemen haar voor jezelf als vrouw, 12 dan moeten jullie haar je huis binnenbrengen. Zij moet vervolgens haar hoofd kaalscheren, haar nagels knippen; 13 en de kleren van haar gevangenschap afschaffen. Ze moet in je huis gaan wonen en een volle maand de kans krijgen om te rouwen over haar vader en moeder. Daarna mogen jullie bij haar komen en haar man zijn; en zij zal jullie vrouw zijn. 14 Als jullie niets meer voor haar voelen, dan moeten jullie haar laten gaan waarheen zij wil. Jullie mogen haar in geen geval voor geld verkopen of haar als slavin behandelen, want jullie hebben haar al vernederd.
Haftara Jesaja 54:7-10 uit 54:1-10; 5e troosthaftara (van de 7 vóór Rosj Hasjana)
7 Even heb Ik jullie het allemaal zelf laten uitzoeken. Maar met grote bewogenheid ga Ik jullie bij Mij verzamelen. 8 Met een vleugje toorn heb Ik Mijn gezicht kort voor jullie verborgen. Maar met eeuwige liefde ontferm Ik Mij over jullie, zegt jullie Verlosser, Adonai. 9 Want zoals het water in de tijd van Noach zal dit voor Mij zijn. Zoals Ik heb gezworen, dat het motief achter de grote overstroming in de tijd van Noach niet meer over de aarde zou komen, zo heb Ik gezworen, dat Ik niet meer ontstemd op jullie zal zijn en ook niet zal dreigen. 10 Want bergen kunnen zich langzaam verplaatsen en heuvels kunnen schudden, maar Mijn liefde zal zich niet van jullie verplaatsen en Mijn vredesverbond zal niet gaan schudden, zegt Hij die zich over jullie ontfermt, Adonai.
Beriet Chadasja Efeze 4:29-5:2
29 Laat er geen lage kwaliteit taal uit je mond komen, maar goede kwaliteit. Dat houdt in dat die nuttig is en iemand opbouwt, om te zorgen dat wie het hoort, geestelijk kan groeien. 30 Stel de Geest van de Eeuwige niet teleur. Je bent er door verzegeld tot de dag van de verlossing. 31 Laat toe dat alle bitterheid, wraakzucht, boosheid, neiging om te schreeuwen en behoefte om negatief te spreken achter iemands rug van je wordt weggenomen, samen met alle andere soorten van slechtheid. 32 Wees vriendelijk en toon zorg naar elkaar. Vergeef elkaar, zoals de Eeuwige door het werk van de Messias jou ook heeft vergeven. 1 Met andere woorden, volg de aanwijzingen van de Eeuwige, zoals geliefde kinderen dat doen. 2 Laat je karakter vanuit liefde actief zichtbaar zijn, zoals de Messias ons heeft liefgehad. Hij heeft zichzelf voor ons overgegeven zoals dat gebeurt met een offergave en met een dierenoffer. Dan verspreid je een aangename geur voor de Eeuwige.
Lion Erwteman over Kie tetsee
Deze week komen we veel opdrachten tegen die de hoge moraal en de zuivere ethiek van de Bijbel aangeven. We hoeven slechts de uitbuiting, onderdrukking, totale verachting en onderdrukking van vrouwen, slavernij, corruptie en machtswellust van de omringende volken er maar naast te leggen, of we beseffen hoe de Eeuwige bezig is om van Israël een uniek voorbeeldvolk te maken. De vrouw die als krijgsgevangene is meegevoerd, zie 21:10-14, krijgt een vorstelijke behandeling.
Verdere verbetering van de behandeling van krijgsgevangenen is vastgelegd in de Conventies van Genève. De rechten en de plichten van krijgsgevangenen worden geregeld in de derde Conventie van Genève. De bescherming van krijgsgevangenen wordt geregeld in artikel 4 ervan. De rechten van onbewapende burgers die gevangengenomen worden tijdens of meteen na een gewapend conflict, worden beschermd door de vierde Conventie van Genève.
Tussen twee haakjes: laten we dus niet de fout begaan om Palestijnse terroristen de behandeling te willen geven volgens deze akkoorden, want dat zijn militairen en geen burgers. Maar toen deze Geneefse akkoorden er nog niet waren, was de bijbelse regeling hoogstaand. Volgens Genève had de vrouw teruggegeven dienen te worden, volgens de omringende landen had ze geen enkel recht en volgens deze bijbeltekst krijgt ze tijd om te rouwen.
En bovendien mag ze nooit als slavin worden behandeld. Vooral dat laatste wordt nu met de voeten getreden! Allerlei gezinssituaties worden geregeld, met het idee dat het gezin de hoeksteen van de Israëlische samenleving is. Vandaar de aandacht voor de huwelijkswetten. Ook de relatie met de buren is geregeld, evenals de manier waarop Israël haar legerplaats dient te onderhouden.
Het is juist ook dit laatste dat, in combinatie met de voedselwetten en de reinheidswetten, ervoor gezorgd heeft dat Israël veel minder gevoelig is geweest voor epidemieën als de pest, die in 1348 in de Noordelijke Nederlanden heeft gewoed. Dat leidde tot jaloersheid en geruchten dat de Joden de pest veroorzaakt zouden hebben. De Joden zouden waterputten en bronnen hebben vergiftigd. Deze pest, die de Joden niet hadden, leidde tot vervolgingen. In 1349 werden alle Joden in Utrecht, Zwolle, Deventer, Kampen, Nijmegen, Arnhem en Zutphen levend verbrand.
Het zijn tegenwoordig de buren van Israël en hun schreeuwende betogers internationaal, die dit soort en vele andere valse beschuldigingen uiten, zoals uithongering onder kinderen in Gaza – nu tegengesproken door een officieel onderzoek van UNICEF. Hun recent onderzoek uit medio 2026 toont aan, dat acute ondervoeding onder kinderen in de Gazastrook momenteel erg laag is (tussen 0,2% en 0,8%). Dit cijfer ligt op dit moment lager dan in buurlanden zoals Egypte (2,9% tot 3,3%) of Jordanië (2,0% tot 2,3%).
De Bijbel regelt zo zaken als echtscheiding, bescherming van je geloofsgenoten, de sociale en bijbels liberale zorg voor vreemdelingen, weduwen en wezen. Het niet met twee maten meten bracht Israël wellicht in een moeilijke concurrentiepositie, maar het leidde wel tot een hoge mate van beschaving.
Het is niet voor niets dat aan het eind van dit hele stuk de opdracht staat vermeld dat we Amalek dienen uit te roeien en weg te vagen. Want niet alleen zal Amalek dat worden en zal iedereen met die geest dat worden. Maar ook in onszelf mag niet een spoor van deze vijandige geest van het kwade aanwezig zijn. Sterven aan je oude natuur heet dat ook wel.
Sjabbat sjalom,
Lion S. Erwteman, Rosj Kehilla van Beth Yeshua
Amsterdam
