Wajetsee

Wanneer Ja’akov weggaat bij zijn schoonvader Lawan in opdracht van de Eeuwige (lees Genesis 31:3), doet zijn vrouw Rachel iets heel opvallends. Ze neemt Terafiem, afgodsbeelden van haar vader Lawan mee (31:19). Waarom doet ze dat? Wil ze een aandenken meenemen om zo aan haar vader terug te kunnen denken? Of doet ze dat uit boosheid, omdat haar vader haar echtgenoot Ja’akov meerdere malen slecht had behandeld, en daarmee ook Rachel en Lea (31:14-16)? Haar motief staat er niet bij. Men zegt dat Lawan een tovenaar was, wat ook de aanwezigheid van de terafiem verklaart. Volgens rabbijn Rashi (Solomon ben Isaac) en Rambam ( Maimonides) deed zij dat om haar vader van het aanbidden van afgoden te weerhouden.

Dit lijkt enigszins op de situatie met Avraham, die de terafiem van zijn vader stuk heeft geslagen. Zou het ook kunnen dat Rachel, de praktijken van haar vader kennende, Ja’akov zo tegen haar vader wilde beschermen. Mogelijk wist ze van de kracht van deze afgoden als haar vader die gebruikte en dacht ze dat zij zo haar vader kon tegen houden om Ja’akov en zijn familie kwaad te doen. In 1 Samuël 19:13 zien wij Michal, de dochter van Sjoel en vrouw van David, ook terafiem gebruiken om haar man David voor de woede van haar vader te behoeden, waarmee zij zijn leven probeert te redden.

Ja’akov en David zijn twee godvrezende mannen. Zij hebben waarschijnlijk niets geweten van de acties van hun vrouwen. De uitspraak die Ja’akov doet in Genesis 31:32 bevestigt dat. Wat er met de terafiem uiteindelijk gebeurt wordt niet besproken in de Bijbel. Terafiem schijnen overigens niet alleen als afgodsbeeldjes te zijn gebruikt. Op zoek naar het gebruik van de terafiem viel het mij op dat in Richteren de Terafiem vaak samen met de efod wordt genoemd. De efod is een onderdeel van het gewaad van de Hogepriester. Dit wordt in Exodus uitvoerig beschreven. Men zegt dat de efod werd gebruikt om de Eeuwige te kunnen raadplegen (zie 1 Samuël 23:10-12). De efod komt voor het eerst in Exodus voor. Bij Gideon zie je dat de efod anders dan bij David als afgod word gebruikt (zie Richteren). Deze efod en terafiem zijn dan ook de ondergang van Gideon.

Het ziet er naar uit dat ook attributen, gemaakt om de Eeuwige te dienen, tot een afgod kunnen geworden. Dit leert dat de grens tussen ten dienste staan van de Eeuwige en gebruik voor een afgod zeer dun wordt. Het is dus oppassen geblazen en vragen stellen, zoals: is dit wat ik gebruik, tot eer van G’d of helpt het mij dat met het bereiken van mijn eigen verlangens? Een voorbeeld: gebruik ik mijn Bijbel om mijn relatie met de Eeuwige te versterken en mij te helpen als handboek om te leven naar de wil van de Eeuwige? Of gebruik ik die om mijn gelijk ermee te halen en te laten zien hoe goed ik weet wat er instaat, zonder het zelf na te leven? Het is bijzonder om te zien dat Rachel bij het wegnemen van de afgodsbeelden zeer waarschijnlijk het heil van de ander op het oog had en dat het niet om haar zelf ging. Lees ook de woorden van Ja’akov van Genesis 31:32. Rashi denkt dat de woorden van Ja’akov de oorzaak zijn van Rachels vroege dood.